Thi ca cầu nguyện - Sự gắn bó giữa Tin mừng và cuộc sống

[ Điểm đánh giá5/5 ]1 người đã bình chọn
Đã xem: 1207 | Cập nhật lần cuối: 11/20/2015 9:23:07 AM | RSS | Bản để in | Bản gửi email

Nhà triết học hiện sinh J. P. Sartre đã viết: (Jean-paul Sartre)

• “Thi ca là một thứ ngôn ngữ được sử dụng như một dụng cụ tìm kiếm chân lý”. Trong Thi ca, trăng không còn là trăng, nước không còn là nước và hiện hữu cũng không còn là hiện hữu.

Nếu thi ca là một thứ ngôn ngữ được sử dụng như một dụng cụ tìm kiếm chân lý, thì tất nhiên ta có thể dùng thi ca để tìm chân lý trong Kinh Thánh.

Vậy:
- Đọc Tin Mừng để làm thơ, có phải là thơ Tin Mừng không?
- Cầu nguyện để làm thơ, có phải là thơ cầu nguyện không?

Theo tôi, câu trả lời là “Không”, vì mục đích của người đó là để “làm thơ”, trong khi đó, Tin Mừng là để sống, một sự sống tìm kiếm chân lý, tìm kiếm ơn cứu độ, và cầu nguyện là sự giao thoa cảm xúc của tâm hồn con người hướng về một “Ai đó”.

Nếu một bài thơ thiếu những yếu tố đặc tính của Tin Mừng, thiếu sự gắn bó với một “Ai đó” thì bài thơ đó chưa thể gọi là thơ Tin Mừng, là Thi ca cầu nguyện.

Vì, nếu đọc Tin Mừng chỉ để làm thơ, thì bài thơ đó sẽ rất khô khan, cứng nhắc, vì đó chỉ là sản phẩm của lý trí. Bởi vì, thơ không chỉ dừng lại ở ngôn ngữ, vì khi bước sâu vào chỗ tận cùng của ngôn ngữ thì ta sẽ bắt gặp một dạng ngôn ngữ khác, đó là ngôn ngữ không lời, ngôn ngữ của “sự thinh lặng”. Nơi đó, ta sẽ gặp gỡ và gắn bó với một “Ngôi vị” là Thiên Chúa. Tin mừng sẽ hóa giải nội tâm của ta thành cung thánh, thành cảnh vực thần linh của thi ca.

Nói đến thơ nhiều người thường liên tưởng đến một thứ ngôn ngữ có những cung điệu lãng mạn, nhẹ nhàng, bay bổng của một tâm hồn diệu cảm, bình an, thư thái. Nhưng thơ lại đến với tôi từ những cung bậc gập ghềnh, đắng đót trước những thực trạng bất an của cuộc đời.

Chính những lúc thất bại, bị mất mát, chịu nhiều đau khổ do tình đời, tình người trao tặng, tôi lại cảm nghiệm được một cung bậc mênh mang, bàng bạc đang réo rắt trong tôi. Nhưng vào những ngày đầu, những vần thơ của tôi mang đượm nét bi quan, tiêu cực:

Tôi vẫn đi giữa dòng đời hiu quạnh
giữa nỗi cô đơn buồn tẻ lối chiều về.
Vẫn âm thầm, lặng lẽ bước lê thê,
đếm thời gian gom vào tim đơn lẻ.
***
Tôi vẫn đi giữa dòng đời nhân thế,
giữa lòng người, tôi vẫn lạc lõng chơi vơi.
Tôi vẫn bước, với đôi chân mệt mỏi
tha thiết tìm Hạnh Phúc. Ôi! Sao vẫn mù khơi!!!?

Rồi có nhiều đêm dài trong thinh lặng nội tâm, tôi nghe tiếng lòng mình thổn thức như đang giao cảm với một “AI ĐÓ” đang nói với tôi:

“Trước khi cho ngươi thành hình trong dạ mẹ, Ta đã biết ngươi,
trước khi ngươi lọt lòng mẹ,Ta đã thánh hóa ngươi,
Ta đặt ngươi làm ngôn sứ cho chư dân” (Gr 1, 5).

Qua đoạn kinh thánh này đã cho tôi một cảm nhận: “Chúa yêu thương tôi và đã tạo dựng nên tôi”. Và tâm hồn tôi lại thổn thức:

Chúa ném con vào đời,
cho tham dự cuộc chơi.
Chơi trò chơi Thập Tự,
chơi Tình Yêu lên ngôi!

Tôi nghe vang vọng như có tiếng gọi, đang cần một lời đáp trả. Tiếng vọng rất xa nhưng cũng rất gần, rất cao nhưng cũng rất thấp. Mời gọi tôi tham dự cuộc chơi hay từ chối cuộc chơi?

Trong tâm tình cảm tạ, tri ân, tôi quay về tìm kiếm chân lý và sự bình an trong Kinh Thánh.

Từ khi năng tiếp cận với Kinh Thánh, đặc biệt trong Tân Ước, tôi lại cảm nghiệm được rằng: “Chúa cứu độ tôi, và đã tha thứ cho tôi”, đã cho tôi thêm niềm xác tín vào Lời Chúa, như Lời Ngài đã hứa: “Thầy ở cùng các con mọi ngày cho đến tận thế”.

Chính những vần thơ trong sách Tiên tri Giêrêmia và Lời Chúa trong Tân Ước đã chắp cánh cho tôi niềm tin, đã tăng thêm sức mạnh giúp tôi can đảm đón nhận chén đắng cuộc đời. Từ đây, đau khổ không còn làm cho tôi thất vọng hoặc chán nản buông xuôi, mà đã trở thành những cung bậc kiêu hùng như tiếng sóng, tiếp sức cho tôi trên cuộc hành trình tâm linh trong sự kết hiệp với Đấng là chính Nguồn Chân Lý.

Cảm nghiệm được tiếng Chúa và mạnh dạn bước đi, đó chính là sức mạnh của tình yêu, của tiếng lòng thổn thức, của sự giao cảm và những vần thơ đã nói thay cho tôi những tâm tình đó.

Trong thi ca, tôi đã chọn cho mình một hướng đi là theo sát với chu kỳ Phụng vụ của Giáo hội, dựa theo chủ đề Tin Mừng Chúa nhật hằng tuần mà Giáo hội công bố.

Quy trình làm thơ của tôi cũng giống như tiến trình của một buổi cầu nguyện dựa theo phương pháp Lectio divina: “Đọc kinh thánh trong tâm tình cầu nguyện”

- Bước 1: Tôi đọc đoạn Tin Mừng của ngày Chúa nhật, hình dung ra bối cảnh, văn hóa và các nhân vật trong đoạn Tin Mừng đó.

- Bước 2: Phân tích tâm lý của từng nhân vật theo ba khía cạnh: cảm xúc, lời nói và hành vi.

- Bước 3: Rút ra bài học cho mình.

- Bước 4: Đối thoại với Chúa với những ý tưởng mà mình vừa rút ra được.

- Bước 5: Mời Chúa đi vào cuộc sống, cùng đồng hành với mình.

Nếu có làm thơ hay viết văn thì tôi viết sau bước thứ 5 này, vì khi đó bài học của Tin Mừng đã được ứng dụng trong cuộc sống. Lúc đó, ngôn ngữ của thi ca là ngôn ngữ của con tim đi vào cuộc sống, ngôn ngữ của giao cảm với Đấng mà mình tin và bước theo.

Tuy nhiên, tùy theo cảm xúc khi sáng tác, có những bài thơ có đủ cả 5 bước, nhưng có những bài chỉ có 3 bước sau cùng là bước 3; 4; và 5.

Là một giáo dân sống giữa dòng đời, sứ mạng đặc thù của người giáo dân là “tính cách trần thế”, nên thơ của tôi cũng mang đặc tính của sắc màu trần thế là những cung bậc gập ghềnh, sóng sánh, lao xao của những thực trạng đã và đang xảy ra trong cuộc sống của tôi và thế giới xung quanh. Nhưng tất cả những thực trạng đó nay đã được chiếu soi bằng ánh sáng đức tin, để diễn tả nỗi niềm tâm sự, và nhận ra căn tính đích thực của mình. Thơ được chiếu soi bởi ánh sáng đức tin đã nhắc nhở tôi cần phải bước ra khỏi mình để hòa nhập với cuộc đời, với tha nhân và với Thiên Chúa.

Như đoạn Tin Mừng Chúa Nhật XII Thường Niên – Năm B – (Mc 4,35–41) nói về việc Chúa Giêsu bị đánh thức, Ngài đứng dậy ngăm đe và truyền cho gió biển phải “Im đi! Câm đi!” rồi Ngài nói với các môn đệ: “Sao nhát thế, hỡi những kẻ kém lòng tin!” Suy niệm đoạn Tin Mừng này đã cho tôi một niềm tín thác cậy trông vào ơn sức mạnh và đồng hành của Chúa. Trong bài thơ “Sóng Đời” tôi viết:
Chúa ơi! Chúa cứ ngủ đi,
đời con Chúa sợ gì phong ba.
Mái chèo khua vọng lời ca….

Và đoạn Tin Mừng Chúa Nhật I Mùa Vọng – Năm C – (Lc 21,25-28. 34-36) Nói về ngày Chúa quang lâm: “Vậy anh em hãy tỉnh thức và cầu nguyện, hầu đủ sức thoát khỏi mọi điều sắp xảy đến và đứng vững trước mặt con người.” Với ngôn ngữ của thi ca thì người ta có thể cảm nghiệm Đức Giêsu ngày đó như một người chồng đi chinh chiến phương xa, nay trở về trong khải hoàn chiến thắng. Người vợ chung thủy sẵn sàng chờ đón giây phút hạnh ngộ này. Trong bài thơ “Khát Vọng Tình Chờ”, tôi viết:

Xiêm y em đã gọn gàng,
dung nhan trang điểm đón Chàng giá lâm.
Nhịp chân Chàng bước âm thầm...
sau những biến động thăng trầm trần gian.

Xiêm y gọn gàng, dung nhan trang điểm nói lên một tinh thần và một thái độ chuẩn bị thật chu đáo, thật tốt đẹp của những tâm hồn tin và yêu đón chờ ngày Chúa đến. Như các cô trinh nữ khôn ngoan luôn mang đủ dầu để sẵn sàng đón chờ giờ “Chàng rể” đến vào bất cứ lúc nào. Vì Chàng sẽ đến rất âm thầm vào lúc ta không ngờ, giờ ta không biết.

Như vào ngày Lễ Chúa Thánh Thần Hiện Xuống, tôi cảm nhận Chúa Thánh Thần, Ngài là Người Tình bị lãng quên, nhưng vẫn luôn giữ lòng chung thủy. Trong cảm xúc của tâm hồn thống hối, tôi đã viết bài thơ: “Khát Vọng”:

Như hoa dại gục đầu mong đợi,
mưa đầu mùa diệu vợi nơi nao?
Nguyện xin trời đổ mưa rào,
cho hoa ngửa mặt đón chào bình minh.

Em như kẻ bạc tình ảo vọng,
phụ tình Chàng xây mộng trời mơ.
Thân em tơi tả bơ phờ,
Chàng yêu vẫn đợi vẫn chờ tình em.

Chàng là Gió êm đềm rung động,
ru đời em tỉnh mộng cơn say.
Ru em thoát kiếp đọa đày,
nhìn ra Sự Thật tháng ngày trôi qua.

Trời lạnh giá xót xa thân phận,
Ngọn lửa Chàng sưởi ấm lòng em.
Lửa hồng soi sáng đêm đen
xua tan tăm tối dậy men ân tình.

Chàng là Nước hồi sinh nhân cách,
tẩy bụi trần, rửa sạch đam mê.
Rửa hết nỗi nhục ê chề,
thoát cơn bĩ cực lối về hân hoan.

Chàng là Đấng Ủi An, Dũng Lực,
là Trạng Sư, Bênh Vực vỗ về.
Theo em khắp nẻo sơn khê,
dìu em từng bước đi về Nhà Cha.
Đất trời nở rộ muôn hoa...

Để trả lời cho câu hỏi có người đã từng hỏi:
- Liệu Thơ và Kinh Thánh có thể hòa quyện được với nhau không?
- Liệu có thể tạo nên một nền Thi ca Công giáo dựa trên Kinh Thánh không?

Theo cảm nhận của tôi, câu trả lời là “Được”.

- Trước hết đòi hỏi con người đó cần phải có một cuộc hành trình tiến sâu vào nội tâm, phải yêu mến, phải đón nhận và phải sống với chính “Lời” mà Chúa đã mạc khải trong Kinh Thánh.

- Con người đó cần phải có những giây phút nếm cảm được niềm vui, nỗi buồn, hạnh phúc và đau khổ trong những cuộc tìm kiếm. Chính trong thinh lặng sẽ giúp người đó tiến sâu vào cảm nghiệm và đi đến sự kết hiệp với Thiên Chúa.

Có như thế, thì ngôn ngữ của tác phẩm đó sẽ được thanh thoát, có sức sống nội tâm, sẽ cảm thấy được cái “thì thầm”, cái “giao cảm” của mình với Thiên Chúa. Và khi có ai đọc những tác phẩm đó, họ không những có cùng cảm nhận mà còn có thể tìm thấy chính họ trong đó nữa.

Để kết thúc phần chia sẻ Sự gắn bó giữa Tin Mừng và cuộc sống trong Thi Ca Cầu Nguyện, tôi xin mượn câu hỏi của Nhà thơ Linh mục Phêrô Nguyễn Thiên Cung đã từng thao thức và đặt ra cho mình, đó là:

• Tại sao nền văn chương nghệ thuật “đời” ở Việt Nam phát triển như vũ bão trong những thế kỷ qua, còn trong Giáo hội Công giáo Việt Nam, khu vườn văn học nghệ thuật sao mà đìu hiu đến thế! Liệu phải chăng, ở Việt Nam, người ta vẫn còn lẫn lộn giữa hai thứ ngôn ngữ thi ca và ngôn ngữ thần học. Và vì thế, bao giờ thi ca cũng dễ dàng bị “phán xét” qua lăng kính thần học khiến thi ca và nghệ thuật khó có đủ dưỡng khí để mà tồn tại và phát triển?

Có lẽ đây cũng chính là câu hỏi cho những ai yêu mến Tin Mừng và Thi ca.

Antôn Pađôva Mặc Trầm Cung

_______________________________

- Các bút danh khác: Hạt Nắng ; Bâng Khuâng Chiều Tím ; Nắng Sài Gòn ; Hạc Trắng ; M. Madalena Hoa Ngâu ; Monica Lệ Thi.

Email: mactramcung@gmail.com