Suy niệm Bài đọc 2 - Chúa Nhật XXIII thường niên năm A - Rm 13, 8-10 - Công ích và công lý

BÀI ĐỌC 2 CN XXIII THƯỜNG NIÊN NĂM A (Rm 13, 8-10)

'Yêu thương là chu toàn cả Lề Luật.'

Trích thư Thánh Phaolô Tông đồ gửi tín hữu Rôma

₈ Anh em đừng mắc nợ gì ai, ngoài món nợ tương thân tương ái; vì ai yêu người, thì đã chu toàn Lề Luật.

₉ Thật thế, các điều răn như: Ngươi không được ngoại tình, không được giết người, không được trộm cắp, không được ham muốn, cũng như các điều răn khác, đều tóm lại trong lời này: Ngươi phải yêu người thân cận như chính mình.

₁₀ Đã yêu thương thì không làm hại người đồng loại; yêu thương là chu toàn Lề Luật vậy.

Hình như hai câu này trong thư Thánh Phaolô gửi tín hữu Rôma chỉ là một, cùng nói lên một lần nữa giới răn yêu thương người lân cận. Thế nhưng, nếu đặt những lời này vào văn cảnh của bài đọc, chúng ta sẽ thấy Thánh Phaolô đang trình bày quan điểm của mình về một vấn đề vốn thường là đề tài tranh luận.

Chúng ta đang ở chương 13 của Thư Rôma. Trong chương trước, sau khi nhấn mạnh rằng người Kitô hữu phải tôn vinh Thiên Chúa bằng chính cuộc sống của mình, như một «của lễ sống động, thánh thiện và đẹp lòng Thiên Chúa» (Rm 12,1), Thánh Phaolô còn đi sâu hơn vào những đòi hỏi cụ thể của đời sống xã hội, đặc biệt là mối tương quan với chính quyền.

Đọc chương 13, chúng ta khá ngạc nhiên khi nhận thấy Thánh Phaolô đề cập rất cụ thể đến những nghĩa vụ của người công dân: tôn trọng chính quyền, nộp thuế và các khoản công phí, đồng thời tuân giữ những quy định của nhà chức trách.

Ngay từ đầu, ngài quả quyết: «Mỗi người phải phục tùng chính quyền, vì không có quyền bính nào mà không bởi Thiên Chúa, và những quyền bính hiện hữu là do Thiên Chúa thiết lập» (Rm13,1). Trong khi ai cũng biết chính quyền ở đây là hoàng đế Rôma và tất cả giai cấp các quan toàn quyền, quan tòa và quân nhân. Nhất là thư này được viết dưới triều đại vua Nêron, những lời như thế này, hẳn không có người nào không khiếp đảm!

Thật vậy, mối quan hệ giữa cộng đồng Kitô hữu tiên khởi với chính quyền đã đặt ra một vấn đề lương tâm nghiêm trọng đối với một số người. Thánh Phaolô viết ngay trong chương trước: «Anh em đừng có rập theo đời này» (Rm 12,2). Như thế, phải chăng có sự mâu thuẫn? Vấn đề ở đây không chỉ thuộc phạm vi thực tế, mà còn liên quan đến cả phương diện thần học. Bổn phận vâng phục Thiên Chúa có thể đi đôi với việc vâng phục chính quyền hay không? Phải chăng một chính quyền ít nhiều bị coi là không xứng đáng thì không cần phải tuân phục? Đây quả là một vấn đề đặc biệt đối với những Kitô hữu xuất thân từ Do Thái giáo. Giáo huấn được Thánh Phaolô trình bày không khỏi đặt ra cho họ một vấn đề lương tâm hết sức tế nhị. Lịch sử Ítraen, mặc dù trải qua biết bao biến động chính trị, vẫn luôn được đặt dưới quyền tối thượng của Thiên Chúa; và Luật Môsê vẫn tiếp tục được tôn trọng trong đời sống của dân Người.

Chúng ta còn nhớ lời Đức Giêsu nói với đám đông và các môn đệ: «Các kinh sư và các người Pha-ri-sêu ngồi trên toà ông Mô-sê mà giảng dạy. Vậy, tất cả những gì họ nói, anh em hãy làm, hãy giữ» (Mt 23,1-3). Vậy có thể nào người Kitô hữu tuân phục một chính quyền vốn thấm nhuần tinh thần ngoại giáo, thậm chí tôn thờ ngẫu tượng, hay không?

Trong nhiều câu trước những câu chúng ta đọc hôm nay, Thánh Phaolô nhấn mạnh những điều chính quyền dân sự cần phải phục vụ: «₃ Thật thế, làm điều thiện thì không phải sợ nhà chức trách, có làm điều ác mới phải sợ. Bạn muốn khỏi phải sợ chính quyền ư? Hãy làm điều thiện, và bạn sẽ được họ khen ngợi,₄ vì chính quyền là người thừa hành của Thiên Chúa để giúp bạn làm điều thiện. Nhưng nếu bạn làm điều ác, thì hãy sợ, vì họ mang gươm không phải không có lý do. Thật vậy, họ là người thừa hành của Thiên Chúa để giáng cơn thịnh nộ của Người xuống kẻ làm điều ác.₅ Vì lẽ đó, cần thiết phải phục tùng, không những vì sợ bị phạt, mà còn vì lương tâm.» (Rm 13,3-5). Ở đây, Thánh Phaolô tuyên bố rằng không có mâu thuẫn giữa luật đời và Luật Môsê, bởi vì luật dân sự nhằm phục vụ đời sống xã hội và công ích; trong khi đó, Luật Môsê, xét cho cùng, cũng không đòi hỏi điều gì khác hơn là yêu thương lẫn nhau: «Ai yêu người, thì đã chu toàn Lề Luật.» (c. 8).

Ngài trích dẫn những điều răn quan trọng của Luật Môsê, như được ghi trong sách Xuất Hành (Xh 20,13-17), sách Đệ Nhị Luật (Đnl 5,17-21), và nhất là trong sách Lêvi, chương 19. Ở đó, cả một loạt những nguyên tắc rất cụ thể và chính xác được đặt ra cho cách ứng xử của con người, từ việc thu hoạch mùa màng, hái lượm hoa trái, cho đến những sinh hoạt của đời sống thường nhật. Tất cả được tóm lược trong quy tắc vàng: «Ngươi phải yêu đồng loại như chính mình.» (Lv 19,18). Vì thế, Thánh Phaolô cũng có thể kết luận rằng tôn trọng luật dân sự, trong mức độ nó phục vụ công ích và công lý, cũng là một đòi hỏi của tình yêu. Theo những đường nét căn bản của Luật Môsê, ngài đi đến kết luận: «Yêu thương là chu toàn Lề Luật vậy.»

Tác giả: Marie-Noëlle Thabut 
Nguồn: L’ intelligence des Ecritures, Socéval Editions
Dịch giả: E. Máccô Lương Huỳnh Ngân