Suy niệm Bài đọc 2 - Chúa Nhật XXIV thường niên năm A - Rm 14, 7-9 - Chu toàn Lề luật

'Dù chúng ta sống hay chết, chúng ta đều thuộc về Chúa.'

Trích thư Thánh Phaolô Tông đồ gửi tín hữu thành Rôma.

 ^{₇ Thật vậy, không ai trong chúng ta sống cho chính mình, cũng như không ai chết cho chính mình.}

^{₈ Chúng ta có sống là sống cho Chúa, mà có chết cũng là chết cho Chúa. Vậy, dù sống, dù chết, chúng ta vẫn thuộc về Chúa;}

^{₉ vì Đức Ki-tô đã chết và sống lại chính là để làm Chúa kẻ sống cũng như kẻ chết.}

Câu trọng tâm là: «Chúng ta có sống là sống cho Chúa, thật vậy, không ai trong chúng ta sống cho chính mình, cũng như không ai chết cho chính mình.» Nói cách khác, chúng ta không phải là những cá nhân riêng lẻ, đại loại như những điện tử tự do được tung vào hành tinh này trong vài năm, với những đường bay hoàn toàn độc lập! Niềm xác tín của Thánh Phaolô — và, vả lại, đó không phải là điều ngài tự tạo ra — được nhận thấy xuyên suốt Thánh Kinh: đó là sự liên đới chặt chẽ nối kết người này với người khác, trong mọi nơi và mọi lúc. Thánh nhân gọi đó là «kế hoạch yêu thương của Chúa». Kế hoạch ấy là làm cho nhân loại trở nên một cộng đồng hiệp nhất, gắn bó với nhau đến độ, một ngày kia, có thể nói: «Mọi người như một người». Và người ấy, chúng ta biết rõ danh tánh: Ngài là Giêsu Kitô.

Giai đoạn đầu của kế hoạch đã được hoàn tất nơi cái chết và sự phục sinh của Chúa Kitô. Đó chính là ý nghĩa của câu: «Đức Ki-tô đã chết và sống lại chính là để làm Chúa kẻ sống cũng như kẻ chết.» (c.9). Nhưng kế hoạch ấy có được tiếp tục hay không còn tùy thuộc vào chúng ta. Sự liên đới ấy không thể chấp nhận cảnh chia rẽ, cấu xé lẫn nhau. Thế nhưng, thật trớ trêu, chính giữa những người thân thiết với nhau lại thường có nguy cơ bất hòa, và dĩ nhiên, nguyên nhân lại thường xuất phát từ những vấn đề mà mọi người quan tâm nhất.

 Cũng phải tin rằng nguy cơ ấy không chỉ là trên lý thuyết, bởi vì Thánh Phaolô dành cả chương 14 để đề cập đến vấn đề này. Nội dung chính ngài muốn nói là: «Anh em có thể cãi nhau vì những điều thứ yếu, vì những cách sống đạo khác nhau… nhưng thật ra, mỗi người đều cho rằng mình làm đúng, và như thế là đủ.»

Thánh Phaolô dùng một câu hỏi gây ấn tượng mạnh: «Bạn là ai mà xét đoán người nhà của kẻ khác?» (Rm 14,4). Qua đó, ngài muốn nói rằng: bởi phép Rửa tội, dù bạn là ai, xuất thân từ đâu — từ Do Thái giáo cũ hay từ dân ngoại — và dù bạn sống đạo theo cách nào đi nữa, thì từ khi được kết hiệp trong Chúa Kitô, tất cả những khác biệt ấy đều trở thành thứ yếu. Điều cốt yếu là: anh em thuộc về Đức Kitô, anh em là tôi tớ của Đức Kitô.

Vì thế, đừng tìm cách kiểm soát hay xét đoán lẫn nhau. Chỉ người chủ mới có quyền quyết định về tôi tớ của mình. Và Thánh Phaolô nhắc lại câu hỏi ấy như một lời cảnh tỉnh: «Bạn là ai mà xét đoán người nhà của kẻ khác?» Trong thời Thánh Phaolô, những lý do gây chia rẽ thường xuất hiện chung quanh vấn đề ăn uống. Những Kitô hữu gốc Do Thái vốn quen tỉ mỉ tuân giữ các quy định về thực phẩm, không hiểu được rằng những Kitô hữu trước kia là dân ngoại, nay vẫn giữ sự tự do trong việc ăn uống. Họ cho rằng những người này giữ đạo quá lỏng lẻo. Ngược lại, những người quen với cách sống tự do và mềm dẻo hơn lại có khuynh hướng chế giễu những người khác, cho rằng đó chỉ là thái độ quá câu nệ của những người yếu đức tin. Thánh Phaolô nói với họ: «Anh em hãy đón nhận người yếu đức tin và đừng tranh luận với họ. Có người tin mình ăn được mọi thứ, có người vì yếu chỉ ăn rau. Người ăn đừng khinh kẻ không ăn, còn kẻ không ăn cũng đừng xét đoán người ăn, vì Thiên Chúa đã đón nhận người ấy» (Rm 14,1-3).

Ngày nay, những lý do gây chia rẽ đã thay đổi về bản chất, nhưng không phải vì thế mà chúng trở nên hiếm gặp! Dù lý do là việc dâng Thánh lễ bằng tiếng Latinh, đọc các kinh Tiền tụng trong Thánh lễ, cử hành Thánh lễ chiều thứ Bảy với phụng vụ Chúa nhật… có ca đoàn, có đàn đại phong cầm, hay đàn ghita hoặc không có nhạc cụ…, thì chính những khác biệt trong cách thực hành đức tin vẫn có nguy cơ làm cho chúng ta trở nên gay gắt với nhau, bất chấp một thực tế đáng kể: chúng ta cùng chung một Bí tích Rửa tội! Nhưng không chỉ trong lãnh vực phụng vụ. Những cách thức dấn thân của chúng ta cũng có thể hoàn toàn đối nghịch nhau, nhân danh cùng một đức tin. Giáo dục trường công hay trường tư, tham gia đảng này hay đảng khác, công đoàn này hay công đoàn khác… Rất nhiều lựa chọn của chúng ta đều xuất phát từ lòng ao ước sống phù hợp với đức tin Kitô giáo. Thế nhưng, ngay trong một gia đình, một giáo xứ, một công ty hay một khu phố, cũng có thể có những người, nhân danh cùng một phép Rửa tội, lại đưa ra những quyết định hoàn toàn đối nghịch nhau.

Theo Thánh Phaolô, quy tắc vàng vẫn là: «Bạn là ai mà xét đoán người nhà của kẻ khác? » (Rm 14,4). Chúng ta thường nói với nhau: điều quan trọng là có ý hướng tốt. Thế nhưng, lạ lùng thay, chính trong lãnh vực tôn giáo, chúng ta lại rất khó chấp nhận điều ấy! Thánh Phaolô mời gọi chúng ta nâng cuộc thảo luận lên một tầm cao hơn: «Người ăn thì vì Chúa mà ăn, bởi lẽ họ tạ ơn Thiên Chúa. Còn người không ăn thì không ăn vì Chúa; họ cũng tạ ơn Thiên Chúa.» (c. 6). Không chỉ có một cách duy nhất để tạ ơn Chúa.

Rốt cuộc, chúng ta nhận ra nơi đây một minh họa tuyệt vời cho điều mà Thánh Phaolô gọi là «của lễ hiến dâng thiêng liêng». Trước đó, trong thư, ngài đã viết: «Thưa anh em, vì Thiên Chúa thương xót chúng ta, tôi khuyên nhủ anh em hãy hiến dâng thân mình làm của lễ sống động, thánh thiện và đẹp lòng Thiên Chúa.» (Rm 12,1). Thế nhưng, nơi mỗi người chúng ta, mỗi khi muốn hết lòng hiến dâng lên Chúa những gì mình có và làm điều mình tin là phải làm, thì việc ấy có thể được thể hiện dưới nhiều hình thức khác nhau, thậm chí có khi trái ngược nhau. Điều làm nên giá trị của «của lễ hiến dâng thiêng liêng» mà Thiên Chúa chờ đợi nơi mỗi chúng ta, chính là lòng thành muốn phục vụ Người.

Thánh Phaolô nói tiếp: «Vì Nước Thiên Chúa không phải là chuyện ăn chuyện uống, nhưng là sự công chính, bình an và hoan lạc trong Thánh Thần… Vậy chúng ta hãy theo đuổi những gì đem lại bình an và những gì xây dựng cho nhau» (Rm 14,17.19). Thánh nhân rất thích dùng cụm từ «xây dựng», nghĩa là đắp xây. Mục tiêu là xây dựng một cộng đoàn; và thứ «xi-măng» tốt nhất để làm nên một cộng đoàn, bất kể cộng đoàn nào, chính là sự tôn trọng và chấp nhận lẫn nhau.

Thánh Phaolô còn nói: «Anh em đừng mắc nợ gì ai, ngoài món nợ tương thân tương ái; vì ai yêu người, thì đã chu toàn Lề Luật» (Rm 13,8), và: «Hãy thương mến nhau với tình huynh đệ, coi người khác trọng hơn mình» (Rm 12,10).

Dường như, sau hai mươi thế kỷ, lời khuyên của Thánh Phaolô vẫn còn nguyên tính thời sự. Hơn thế nữa, đó vẫn là một lời mời gọi thiết thực cho mỗi cộng đoàn Kitô hữu hôm nay: biết tôn trọng, đón nhận và nâng đỡ nhau, để cùng nhau xây dựng một cộng đoàn sống trong công chính, bình an và niềm vui của Thánh Thần.

Tác giả: Marie-Noëlle Thabut
Nguồn: L’ intelligence des Ecritures, Socéval Editions
Dịch giả: E. Máccô Lương Huỳnh Ngân