Suy niệm Bài đọc 2 - Chúa Nhật IV Phục sinh năm A - 1Pr 2,20b-25 - Gương Đức Kitô

BÀI ĐỌC II: 1Pr 2, 20b-25

Bài trích thư thứ nhất của Thánh Phê-rô Tông đồ

²⁰ Nếu làm việc lành và phải khổ mà anh em vẫn kiên tâm chịu đựng, thì đó là ơn Thiên Chúa ban.

²¹ Anh em được Thiên Chúa gọi để sống như thế. Thật vậy, Đức Ki-tô đã chịu đau khổ vì anh em, để lại một gương mẫu cho anh em dõi bước theo Người.

²² Người không hề phạm tội; chẳng ai thấy miệng Người nói một lời gian dối.

²³ Bị nguyền rủa, Người không nguyền rủa lại, chịu đau khổ mà chẳng ngăm đe; nhưng một bề phó thác cho Đấng xét xử công bình.

²⁴ Tội lỗi của chúng ta, chính Người đã mang vào thân thể mà đưa lên cây thập giá, để một khi đã chết đối với tội, chúng ta sống cuộc đời công chính. Vì Người phải mang những vết thương mà anh em đã được chữa lành.

²⁵ Quả thật, trước kia anh em chẳng khác nào những con chiên lạc, nhưng nay đã quay về với Vị Mục Tử, Đấng chăm sóc linh hồn anh em.

Mấy hàng này thật quá súc tích! Chúng chứa đựng bản chất của đời sống và đức tin Kitô giáo. Hướng tới những người nô lệ chịu mọi cực hình, làm thú tiêu khiển cho những người chủ của họ, Thánh Phêrô nói cho họ về bản chất: Chúa Kitô là Người Tôi Trung đau khổ trong Cựu ước; Ngài cũng chịu đau khổ từ những sự bách hại vô cớ, hãy bắt chước sự hiền hậu và nhẫn nại của Ngài: “Nếu làm việc lành và phải khổ mà anh em vẫn kiên tâm chịu đựng, thì đó là ơn Thiên Chúa ban. Anh em được Thiên Chúa gọi để sống như thế” (c. 20). Thật vậy, Đức Ki-tô đã chịu đau khổ vì anh em, để lại một gương mẫu cho anh em dõi bước theo Người” (c. 21).

Điều đáng chú ý ở đây là những lời khuyên về luân lý ở đời, dựa trên chứng tá của Chúa Kitô. Có lẽ đây cũng là một lời mời gọi chúng ta nghĩ đến luân lý, chỉ đơn giản theo gương Đức Kitô.

“Anh em vẫn kiên tâm chịu đựng, … Anh em được Thiên Chúa gọi để sống như thế”: Lời mời gọi mà Thánh Phêrô đề cập liên quan đến kiên tâm chịu đựng chứ không phải là đau khổ. Không thể nào nói rằng Kitô hữu không có ơn gọi chịu đau khổ, nhưng trong đau khổ chúng ta được kêu gọi kiên tâm chịu đựng theo gương Đức Kitô. Theo dấu Đức Kitô, theo gương của Ngài, không phải đau khổ để đau khổ, nhưng kiên tâm chịu đựng trong đau khổ như Ngài. Một cách cụ thể, gương của Ngài là: “Bị nguyền rủa, Người không nguyền rủa lại, chịu đau khổ mà chẳng ngăm đe; nhưng một bề phó thác cho Đấng xét xử công bình.” (c. 23)

Nghe như đâu đây tiếng vọng bài ca thứ ba của Người Tôi Trung trong Sách Isaia: “ĐỨC CHÚA là Chúa Thượng đã mở tai tôi, còn tôi, tôi không cưỡng lại, cũng chẳng tháo lui. Tôi đã đưa lưng cho người ta đánh đòn, giơ má cho người ta giật râu. Tôi đã không che mặt khi bị mắng nhiếc phỉ nhổ. Có ĐỨC CHÚA là Chúa Thượng phù trợ tôi, vì thế, tôi đã không hổ thẹn, vì thế, tôi trơ mặt ra như đá. Tôi biết mình sẽ không phải thẹn thùng. Đấng tuyên bố rằng tôi công chính, Người ở kề bên” (Is 50,5-8). Sở dĩ chúng ta kiên tâm chịu đựng được trong đau khổ chỉ vì chúng ta biết: “Đấng tuyên bố rằng tôi công chính, Người ở kề bên”. Đó là điều mà Thánh Phêrô muốn nhấn mạnh khi ông nói về Đức Kitô “một bề phó thác cho Đấng xét xử công bình”.

Phần sau của bài được linh ứng từ bài ca thứ tư Người Tôi Trung. Trong bài này là “Người không hề phạm tội; chẳng ai thấy miệng Người nói một lời gian dối” (c. 22). Còn tiên tri Isaia nói: “Người chẳng làm chi tàn bạo và miệng không hề nói chuyện điêu ngoa” (Is 53,9). Cũng tiên tri Isaia đã tạo cảm hứng cho Thánh Phêrô suy gẫm về mầu nhiệm Thập giá của Đức Kitô. Thánh Phêrô nói: “Tội lỗi của chúng ta, chính Người đã mang vào thân thể mà đưa lên cây thập giá, để một khi đã chết đối với tội, chúng ta sống cuộc đời công chính. Vì Người phải mang những vết thương mà anh em đã được chữa lành. Quả thật, trước kia anh em chẳng khác nào những con chiên lạc, nhưng nay đã quay về với Vị Mục Tử, Đấng chăm sóc linh hồn anh em” (c. 24-25). Tiên tri Isaia nói: “Sự thật, chính Người đã mang lấy những bệnh tật của chúng ta, đã gánh chịu những đau khổ của chúng ta, còn chúng ta, chúng ta lại tưởng Người bị phạt, bị Thiên Chúa giáng hoạ, phải nhục nhã ê chề”. (Is 53,4). Rõ ràng những Kitô hữu tiên khởi tìm thấy nơi những bài ca Người Tôi Trung chìa khoá mở ra để có thể hiểu về khổ nạn thập giá. Vì tiên vàn, thập giá là một cớ vấp phạm, theo nghĩa chính xác của nó (theo tiếng Hy Lạp scandalon hòn đá khiến bạn vấp ngã trên đường).

Điều làm hoang mang - và có lẽ cũng là một trong những nghịch lý của đức tin - bởi vì ở đây chúng ta đang chạm đến cốt lõi của mầu nhiệm Kitô giáo, và đồng thời, đây cũng là điều mà chúng ta thiếu ngôn ngữ để diễn tả! Chúng ta quả quyết “Chúa cứu độ chúng ta … Chúa Ki-tô chết vì tội lỗi chúng ta”, thế rồi làm sao nói tiếp, xa hơn. Làm sao giải thích? Ngài cứu chúng ta khỏi điều gì ? Như thế nào?

Trước hết, chúng ta phải kiên quyết bác bỏ những lời giải thích, sáng chế một Chúa theo hình ảnh của chúng ta, một Thiên Chúa cần phải báo oán trong máu của Con Mình, cho tất cả tội lỗi loài người. Thánh Phêrô nói: “Vì Người phải mang những vết thương mà anh em đã được chữa lành” (c. 24), ngụ ý nói chữa lành các vết thương chúng ta. Những vết thương của chúng ta, dĩ nhiên là những đau khổ, cái chết của con người, thậm chí - có lẽ tệ hại hơn - là tình trạng không có khả năng yêu thương, cho đi và tha thứ, thiếu tự chủ trên nhiều yếu tố, nhiều sự kiện và giới hạn những đam mê của chúng ta. Đó là một nhân loại mất định hướng: thay vì quy hướng vào tâm điểm là Thiên Chúa, nhân loại đánh mất địa bàn, lạc hướng; Thánh Phêrô nói: “Anh em chẳng khác nào những con chiên lạc” (c. 25).

Theo thánh nhân cũng như tiên tri Isaia, chính những vết thương của Chúa Kitô đã chữa lành các vết thương của chúng ta. Thế nhưng, chúng ta cũng đừng quên những vết thương của Chúa Kitô, chính từ con người gây ra. Hãy nhớ lại bài giảng Thánh Phêrô buổi sáng ngày Lễ Ngũ Tuần: “Đức Giê-su… anh em đã dùng bàn tay kẻ dữ đóng đinh Người vào thập giá mà giết đi. Nhưng Thiên Chúa đã làm cho Người sống lại” (Cv 2,23.24). Chúa Kitô chết vì tội lỗi loài người và phép lạ của tình yêu Thiên Chúa, đó là nhờ Đức Kitô, nơi khủng khiếp tuyệt đối của sự hận thù tuyệt đối trở nên nơi của tình yêu tuyệt đối, trong sự tha thứ của Chúa Kitô cho những đao phủ của Ngài. Kể từ nay, chỉ cần tin vào tình yêu của Chúa dành cho loài người, được mặc khải qua Thánh giá Chúa Kitô, để được biến đổi, hoán cải, định đúng hướng đi. Như lời tiên tri Dacaria nói: “Chúng sẽ ngước nhìn lên Ta. Chúng sẽ khóc than Đấng chúng đã đâm thâu… Ngày ấy, một dòng suối sẽ vọt ra cho nhà Đa-vít và dân cư Giê-ru-sa-lem để tẩy trừ tội lỗi và ô uế” (Dcr 12,10…13,1)

Phần bổ sung: Isaia 53,4-7

4 Sự thật, chính người đã ​mang lấy những bệnh tật của chúng ta,

đã gánh chịu những đau khổ của chúng ta,

còn chúng ta, chúng ta lại tưởng người bị phạt,

​bị Thiên Chúa giáng họa, phải nhục nhã ê chề.

5 Chính người đã bị đâm

​vì chúng ta phạm tội,

bị nghiền nát

vì chúng ta lỗi lầm;

người đã chịu sửa trị

để chúng ta được bình an,

đã phải ​mang thương tích

cho chúng ta được chữa lành.

6 Tất cả chúng ta ​lạc lõng như chiên cừu,

lang thang mỗi người một ngả.

Nhưng ĐỨC CHÚA đã ​đổ trên đầu người

tội lỗi của tất cả chúng ta.

7 Bị ngược đãi,

người cam chịu nhục,

​chẳng mở miệng kêu ca;

​như chiên bị đem đi làm thịt, như cừu câm nín khi bị xén lông,

người chẳng hề mở miệng.

Tác giả: Marie-Noëlle Thabut
Nguồn: L’ intelligence des Ecritures, Socéval Editions
Dịch giả: E. Máccô Lương Huỳnh Ngân