Suy niệm Bài đọc 2 - Lễ Mình Máu Thánh Chúa Kitô năm A - 1Cr 10, 16-17 - Giao ước được nên trọn
'Có một tấm bánh, nên chúng ta tuy nhiều, cũng chỉ là một thân thể.'
Trích thư thứ nhất của Thánh Phao-lô Tông đồ gửi tín hữu Cô-rin-tô
16 Khi ta nâng chén chúc tụng mà cảm tạ Thiên Chúa, há chẳng phải là dự phần vào Máu Đức Ki-tô ư? Và khi ta cùng bẻ Bánh Thánh, đó chẳng phải là dự phần vào Thân Thể Người sao?
17 Bởi vì chỉ có một tấm Bánh, và tất cả chúng ta chia sẻ cùng một Bánh ấy, nên tuy nhiều người, chúng ta cũng chỉ là một thân thể.
Trong bài chúng ta vừa đọc, Thánh Phaolô gửi cho các tín hữu thành Côrintô, đoạn văn được mở đầu và kết thúc bằng hai lời khuyến cáo hết sức quan trọng: “Anh em thân mến, hãy xa lánh việc thờ ngẫu tượng” (1Cr 10,14), và ở cuối đoạn là câu: “Hay là ta muốn làm cho Chúa phải ghen tương?” (c.22), vốn cũng mang cùng một ý nghĩa. Mỗi khi Thánh Kinh nói đến “Chúa ghen tương”, đó là cách diễn tả việc con người quay sang thờ bụt thần thay vì thờ phượng Thiên Chúa duy nhất. Trong đoạn này Thánh Phaolô nhắm vào một vấn đề chính xác, và nếu đặt ngoài văn cảnh ấy thì rất khó hiểu. Đạo Kitô không thực hiện hy lễ súc vật; nhưng Do Thái giáo không phải là tôn giáo duy nhất, nhiều tôn giáo khác cũng làm như thế. Nơi các tôn giáo khác, dù là Do Thái Giáo, hay một tôn giáo khác sau hy lễ thường có một bữa ăn ngay trong đền thờ, họ dùng thức ăn là thịt con vật được hiến tế với ý nguyện kết hợp với thần thiêng. Và như thế, trong dân thành Côrintô có những kẻ trước khi được hoán cải đã tham dự vào cuộc tế lễ súc vật của đạo Hy Lạp và các bữa ăn sau dịp tế lễ ấy.
Hình như, theo văn mạch của thư Thánh Phaolô, có vài người trong số họ vẫn muốn tiếp tục tham dự những bữa tiệc cúng trong đền thờ ngẫu thần. Về điểm này, Thánh Phaolô khẳng định dứt khoát: phải chọn lựa, hoặc kết hiệp với Thiên Chúa hằng sống, hoặc tìm một sự hiệp thông khác. Không thể vừa ngồi vào bàn tiệc của Chúa, vừa dự vào bàn tiệc của các ngẫu thần.
Một vấn đề khác tế nhị hơn được đặt ra: phần thịt dư từ các con vật đã được dâng cúng trong đền thờ ngẫu thần thường được đem bán ngoài chợ. Nếu một Kitô hữu mua về dùng, liệu người ấy có trở thành kẻ đồng lõa với việc thờ ngẫu thần hay không?
Vấn đề này làm nhức nhối Giáo hội ban đầu, chiếm một chỗ quan trọng trong sách Tông đồ Công vụ (chương 15), trong thư Thánh Phaolô gửi tín hữu Rôma (chương 14 và 15) và trong thư này gửi tín hữu thành Côrintô (chương 8 đến 10). Đối với một số người, vì các bụt thần không thật sự hiện hữu, nên phần thịt đã dâng cúng ấy khi bán ngoài chợ cũng chỉ còn là thịt mà thôi, có thể mua về dùng trong nhà. Thánh Phaolô cũng không thấy có gì trở ngại, miễn là đừng làm cớ vấp phạm cho những Kitô hữu quá dè dặt về vấn đề này, hoặc cho những người ngoài Kitô giáo ngỡ rằng các tín hữu còn đồng tình với việc thờ cúng bụt thần. Lý luận của ngài luôn chỉ dựa vào một nền tảng. Thánh Thể Chúa đưa chúng ta kết hợp với Thiên Chúa của Đức Giêsu Kitô. Bây giờ chúng ta mới hiểu tại sao Thánh Phaolô nhấn mạnh đến ý nghĩa của bữa ăn trong phụng vụ Kitô giáo: «Khi ta nâng chén chúc tụng mà cảm tạ Thiên Chúa, … là dự phần vào Máu Đức Ki-tô… Và khi ta cùng bẻ Bánh Thánh, … là dự phần vào Thân Thể Người …» Từ ngữ ngài dùng (bằng tiếng Hy Lạp là koinonia) gợi lên một tương quan thân tình, lệ thuộc vào nhau, một sự liên đới thâm sâu). Chúa Kitô nói cách khác, Ngài dùng cụm từ «Giao ước»: «Chén này là giao ước mới, lập bằng máu Thầy, máu đổ ra vì anh em.» (Lc 22,20; Mc 14,24; Mt 26,28). Giao ước theo Thánh Kinh có nghĩa là sự lệ thuộc vào nhau, một lời cam kết liên đới với nhau: khẩu hiệu vĩ đại nhất là: «Các ngươi sẽ là dân Ta chọn, và Ta, Ta sẽ là Thiên Chúa của các ngươi.» (Gr 30,22). Nơi Chúa Giêsu, Đấng hoàn tất Giao ước với nhân loại, và cũng nơi Chúa Giêsu, nhân loại đón nhận chương trình của Thiên Chúa và đáp lại Ngài. Ngài là Đấng sống trong tương quan với Thiên Chúa bằng một cuộc đối thoại trọn vẹn, điều đã từng được đề nghị cho Ađam, nghĩa là cho toàn thể nhân loại. Đó chính là toàn bộ mầu nhiệm Chúa Giêsu vừa là Người vừa là Thiên Chúa: nơi Ngài, Thiên Chúa ngỏ lời tình yêu của Mình; và cũng nơi Ngài, nhân loại đáp lại bằng lời tạ ơn.
Nơi Ngài, Thiên Chúa nói và mặc khải chính Mình - Ngài là Ngôi Lời, là Lời của Thiên Chúa; và cũng nơi Ngài, nhân loại đáp lại Lời ấy. Nơi Ngài, Thiên Chúa tự hiến ban; và cũng nơi Ngài, nhân loại đón nhận hồng ân của Thiên Chúa. Hẳn anh chị em nhận ra nơi đây cấu trúc của chính phụng vụ: chính trong đó giao ước được nên trọn.
Đây là một mặc khải vô cùng lớn lao đối với dân Ítraen: Thiên Chúa Siêu Việt trở nên Thiên Chúa thật gần gũi. Điều ấy đạt tới tột đỉnh trong bí tích Thánh Thể: nơi đây, chúng ta vừa chiêm ngắm mầu nhiệm của Thiên Chúa siêu việt, vừa được mời gọi bước vào sự thân mật với Ngài, tham dự vào chính sự sống thần linh của Ngài. Không phải con người vươn lên tới Thiên Chúa, nhưng chính Thiên Chúa đến gần con người.
Thế thì Bí Tích Thánh Thể là bữa tiệc hiệp thông, như trong nhiều tôn giáo khác, nhưng của lễ tế đã đổi khác: của lễ Thiên Chúa chờ đợi không phải là việc sát tế con vật, mà là sự dâng hiến chính cuộc đời chúng ta. Như Thánh vịnh 39 đã nói: «Chúa chẳng thích gì tế phẩm và lễ vật, nhưng đã mở tai con; lễ toàn thiêu và lễ xá tội, Chúa không đòi. Con liền thưa: “Này con xin đến!”» (c. 7-8a).
Chúa Kitô đã sống điều đó cách trọn vẹn. Toàn thể cuộc đời Ngài là một lễ dâng, một cuộc trao hiến vì anh em mình. Và khi tham dự bàn tiệc Thánh Thể, chúng ta kết hợp cuộc đời mình với đời sống của Ngài để cùng được dâng lên Chúa Cha. Điều này đem chúng ta đi rất xa, Thánh Phaolô còn nói chúng ta thuộc về một phần của thân thể Chúa Kitô: «Khi ta cùng bẻ Bánh Thánh, … là dự phần vào Thân Thể Người.» (c.16). Sở dĩ chúng ta thật sự thuộc về một thân thể của Người là vì Chúa có thể cho ta sống cùng một đời sống của Người. Khi Thánh Augúttinô nói cho những người rước Mình Thánh Chúa: “Hãy trở nên điều anh em lãnh nhận, và hãy lãnh nhận điều anh em hiện hữu.” Thánh nhân nói rõ rằng chúng ta trở nên Mình và Máu Đức Giêsu Kitô, có nghĩa là đến phiên chúng ta hiến dâng những cuộc đời để phát sinh nhân loại mới.
Thật vậy, một khi chúng ta tham dự vào Bí tích Thánh Thể, điều này không chỉ liên hệ riêng chúng ta: Chúa Giêsu đã nói rõ Ngài dâng đời Ngài cho muôn dân, và khi Ngài dâng thân Ngài làm của ăn, chính là cho cả nhân loại. Lúc bấy giờ chúng ta chứng kiến lời tiên tri Isaia được hoàn tất: «Ngày ấy, trên núi này, ĐỨC CHÚA các đạo binh sẽ đãi muôn dân một bữa tiệc: tiệc thịt béo, tiệc rượu ngon, thịt béo ngậy, rượu ngon tinh chế. Trên núi này, Người sẽ xé bỏ chiếc khăn che phủ mọi dân, và tấm màn trùm lên muôn nước. Người sẽ vĩnh viễn tiêu diệt tử thần. ĐỨC CHÚA là Chúa Thượng sẽ lau khô dòng lệ trên khuôn mặt mọi người, và trên toàn cõi đất, Người sẽ xoá sạch nỗi ô nhục của dân Người. ĐỨC CHÚA phán như vậy. Ngày ấy, người ta sẽ nói: 'Đây là Thiên Chúa chúng ta, chúng ta từng trông đợi Người, và đã được Người thương cứu độ. Chính Người là ĐỨC CHÚA chúng ta từng đợi trông. Nào ta cùng hoan hỷ vui mừng bởi được Người cứu độ.» (Is 56,9). Như một tiếng vang, các Kitô hữu tuyên xưng: «Thật vậy, đây là mầu nhiệm đức tin».
Tác giả: Marie-Noëlle Thabut
Nguồn: L’ intelligence des Ecritures, Socéval Editions
Dịch giả: E. Máccô Lương Huỳnh Ngân